Më 23.10.2026, në një prononcim publik për protestat e Tiranës, Kryeministri Edi Rama paraqiti fotografitë e 45 personave që i lidhi me protestat dhe me vepra penale të pretenduara, me sytë e mbuluar nga një shirit i zi, të shoqëruara me inicialet, moshën, statusin (nxënës, student ose jo) dhe "precedentët penalë" që secilit i atribuoheshin. Sipas raportimeve të mediave, mosha e personave shkonte nga 17 deri në 57 vjeç. Një nga rubrikat lexohej kështu: "A.P., 17 vjeç, as nxënës as student, precedent kriminal: dëmtime të tjera me dashje." Kryeministri deklaroi se të dhënat ndodhen në duart e Policisë së Shtetit dhe se do të publikojë materiale të tjera.
Brenda së njëjtës ditë, të paktën një nga personat e përfshirë në listë paraqiti para kamerave dëshminë e penalitetit, sipas së cilës rezulton i padënuar. Një tjetër deklaroi publikisht se është student i Mjekësisë.
Ky shkrim nuk merret me thelbin politik të protestës, as me përgjegjësinë penale të atyre që kanë ushtruar dhunë, për të cilën kemi shkruar në analizën e mëparshme. Merret me një pyetje më të ngushtë: çfarë lejon ligji kur një zyrtar publik nxjerr para opinionit të dhëna penale për persona konkretë, dhe çfarë ndalon kur njëri prej tyre është i mitur.
Shiriti mbi sy nuk e bën personin anonim
Argumenti i parë që do të ngrihet në mbrojtje të publikimit është se fytyrat ishin të mbuluara dhe emrat të reduktuar në iniciale. Ligji nuk e mat anonimitetin me shiritin, por me mundësinë e identifikimit.
Ligji nr. 124/2024 "Për mbrojtjen e të dhënave personale", i përafruar me Rregulloren e Përgjithshme të BE-së (GDPR), e konsideron të dhënë personale çdo informacion që lejon identifikimin e një personi, drejtpërdrejt ose tërthorazi. Iniciale, moshë e saktë, status shkollor, ngjarja specifike e ndalimit, flokët, trupi dhe veshja në fotografi: për fqinjin, për shokët e klasës ose për punëdhënësin, ky kombinim e identifikon personin pa asnjë vështirësi. Vetë fakti që brenda pak orësh disa media publikuan emra të plotë, dhe se njëri prej personave doli publikisht për të kundërshtuar etiketimin, provon se identifikimi ishte i mundur dhe ndodhi.
Për pasojë, vlerësojmë se publikimi duhet trajtuar si përpunim dhe përhapje e të dhënave personale të personave të identifikueshëm, me të gjitha pasojat që ligji lidh me këtë.
Të dhënat penale janë kategori e mbrojtur
Neni 35 i Kushtetutës ndalon përhapjen e të dhënave personale pa pëlqimin e personit, përveç rasteve të parashikuara me ligj. Neni 10 i Ligjit nr. 124/2024 shkon më tej për një kategori të veçantë, të dhënat penale, që ligji i përkufizon si të dhëna që lidhen me dënimet penale, veprat penale dhe masat e sigurisë. Përpunimi i tyre lejohet vetëm nën kontrollin e autoritetit kompetent, ose kur një ligj e autorizon shprehimisht dhe parashikon garanci të përshtatshme për të drejtat e personit.
Autoritetet kompetente për të dhënat penale janë policia, prokuroria dhe gjykatat, brenda funksionit të tyre procedural. Kryeministri, në një prononcim politik, nuk është asnjëri prej tyre. Për këtë arsye, pyetjet që ligji kërkon të marrin përgjigje janë tri: cili institucion ia dha këto të dhëna, mbi çfarë baze ligjore u bë transferimi, dhe cili ligj e autorizon publikimin e tyre për qëllimin e deklaruar. Fakti që të dhënat ndodhen në sistemet e policisë nuk e bën të ligjshme përhapjen e tyre nga kushdo që ka akses në to; përkundrazi, e bën transferimin vetë objekt verifikimi.
Krahas kësaj, Pjesa III e ligjit, që rregullon përpunimin nga autoritetet e zbatimit të ligjit, kërkon dallimin e qartë midis kategorive të personave: i dyshuar, i pandehur, i dënuar. Një listë që i bashkon të gjithë nën etiketën e përbashkët "precedent kriminal" e fshin pikërisht këtë dallim.
"Precedent" nuk do të thotë "i dënuar"
Në gjuhën e përditshme "precedent" tingëllon si dënim. Në kuptimin juridik nuk është. Një procedim i pushuar, një pafajësi, një kallëzim pa vijim, një masë sigurie e revokuar, ose një dënim i shuar me rehabilitim, mund të figurojnë në një regjistër policor, por asnjëri prej tyre nuk e bën personin të dënuar sot. Dëshmia e penalitetit e të riut 28-vjeçar, që rezulton i padënuar, e ilustron mirë ndryshimin.
Neni 30 i Kushtetutës dhe neni 6, paragrafi 2 i Konventës Europiane të të Drejtave të Njeriut garantojnë prezumimin e pafajësisë derisa fajësia të provohet me vendim gjyqësor të formës së prerë. Gjykata Europiane e të Drejtave të Njeriut e ka thënë qartë që në Allenet de Ribemont kundër Francës (1995) se kjo garanci nuk detyron vetëm gjyqtarin, por çdo autoritet publik: deklaratat e zyrtarëve të lartë që e paraqesin një person si fajtor para gjykimit e cenojnë prezumimin e pafajësisë. Në Khuzhin dhe të tjerë kundër Rusisë (2008), shfaqja në televizion nga autoritetet e fotografisë së të pandehurve u vlerësua shkelje e nenit 8 të Konventës, sepse nuk i shërbente asnjë qëllimi procedural.
Kryeministri ka të drejtë dhe detyrim të flasë për dhunën në protesta. Kufiri që Strasburgu vendos është midis informimit të publikut për një hetim që po zhvillohet dhe deklarimit të personave konkretë si kriminelë para se gjykata të jetë shprehur.
I mituri: këtu ligji nuk lë hapësirë
Për të rriturit diskutimi mund të zhvillohet mbi proporcionalitetin. Për të miturin nuk ka ç'të zhvillohet.
Neni 21 i Kodit të Drejtësisë Penale për të Mitur (Ligji nr. 37/2017) parashikon në pikën 2 se nuk publikohet asnjë informacion që mund të çojë në identifikimin e të miturit në konflikt me ligjin, dhe në pikën 3 se të dhënat mbi dënimet e mëparshme të të miturit nuk bëhen publike. Pika 4 ndalon identifikimin ose publikimin në çfarëdolloj forme të të dhënave personale të të miturit, dhe pika 7 e cilëson shkeljen e pikës 4 si vepër penale, sipas parashikimeve të Kodit Penal. Neni 103 i Kodit të Procedurës Penale ndalon gjithashtu publikimin e gjeneraliteteve dhe të fotografive të të pandehurve dhe dëshmitarëve të mitur, me përjashtim të rasteve kur e lejon gjykata.
Rubrika "A.P., 17 vjeç" përmban pikërisht të dy elementet e ndaluara: të dhëna identifikuese, të shoqëruara me fotografi, dhe një "precedent" penal të një të mituri. Nuk ka rëndësi nëse i mituri ka marrë pjesë në dhunë; ndalimi i nenit 21 nuk e mbron të miturin e pafajshëm, mbron çdo të mitur në konflikt me ligjin, pikërisht sepse ligjvënësi ka zgjedhur rehabilitimin si qëllim të drejtësisë penale për të miturit. Neni 54 i Kushtetutës dhe neni 40 i Konventës së OKB-së për të Drejtat e Fëmijës, që kërkon respektimin e plotë të jetës private të fëmijës në të gjitha fazat e procedimit, çojnë në të njëjtin përfundim.
Ka edhe një detaj që nuk mund të anashkalohet. Më 30.09.2026 Qeveria paraqiti projektndryshimet e Kodit të Procedurës Penale, ku neni 103 rishkruhet dhe ndalimi i publikimit të gjeneraliteteve dhe imazheve të të miturve zgjerohet. Qëndrimi i Qeverisë si ligjvënëse është i qartë. Ai duhet të vlejë njësoj kur Qeveria flet si palë në debatin publik.
Si arritën të dhënat te Kryeministri?
Publikimi është akti që u pa. Transferimi që i parapriu është akti që nuk u pa, dhe në vlerësimin tonë është më i rëndë, sepse tregon si funksionon sistemi dhe jo vetëm si veproi një person.
Policia e Shtetit i mbledh të dhënat penale për një qëllim të caktuar: parandalimin, hetimin dhe ndjekjen e veprave penale. Pjesa III e Ligjit nr. 124/2024, që transpozon Direktivën (BE) 2016/680, e lidh përpunimin e këtyre të dhënave me atë qëllim. Përdorimi për një qëllim tjetër lejohet vetëm kur një ligj e autorizon shprehimisht dhe kur është i nevojshëm dhe proporcional. Komunikimi politik i Kryeministrit nuk është qëllim penal, dhe nuk njohim asnjë dispozitë që e autorizon këtë transferim.
Kryeministri nuk është as në zinxhirin e komandës së policisë. Sipas Ligjit nr. 82/2024 "Për Policinë e Shtetit", Policia varet nga Ministri i Brendshëm. Qeveria mund të marrë raporte dhe statistika për rendin publik. Nuk mund të marrë dosje individuale me emra, fotografi dhe të dhëna penale të personave konkretë për t'i shfaqur në një prononcim publik. Për personat që janë në hetim, të dhënat e procedimit i nënshtrohen edhe kufizimeve të nenit 103 të Kodit të Procedurës Penale, dhe hetimin e drejton prokurori, jo Qeveria.
Përgjegjësia për transferimin bie mbi atë që i dha të dhënat. Punonjësi ose drejtuesi që i komunikoi ato pa bazë ligjore rrezikon përgjegjësi penale për shpërdorim detyre (neni 248 i Kodit Penal), krahas përgjegjësisë disiplinore. Policia, si kontrolluese e të dhënave, i përgjigjet Komisionerit.
Pyetja nuk mbetet retorike, sepse ka një mënyrë teknike për t'iu përgjigjur. Sistemet e policisë mbajnë regjistra aksesi: kush i hapi dosjet, kur dhe çfarë eksportoi. Komisioneri ka kompetencë t'i kërkojë këto regjistra, dhe ata provojnë atë që një deklaratë politike mund ta shmangë.
Çfarë mund të bëjë personi i përfshirë
Kush e gjen veten në listë, ose prindi i të miturit, ka në dispozicion disa rrugë që nuk e përjashtojnë njëra-tjetrën:
- Kërkesë për akses drejtuar Policisë së Shtetit. Çdo person ka të drejtë të dijë cilat të dhëna mban policia për të, kujt ia ka komunikuar ato dhe mbi çfarë baze ligjore. Policia është e detyruar të përgjigjet. Nëse e mohon transferimin, pyetja kthehet te burimi i Kryeministrit; nëse e pranon, duhet të tregojë bazën ligjore; nëse hesht, kjo vetë bëhet objekt ankese.
- Ankesë te Komisioneri për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale. Ankesa është pa pagesë dhe Komisioneri ka kompetencë të verifikojë burimin e të dhënave, transferimin dhe publikimin e tyre, dhe të vendosë sanksione administrative. Ankesa duhet të kërkojë shprehimisht identifikimin e institucionit që i dha të dhënat dhe verifikimin e regjistrave të aksesit në sistemet e policisë.
- Kërkesë për heqjen e përmbajtjes drejtuar Kryeministrisë dhe çdo mediaje që ka ripublikuar fotografitë ose emrat, sidomos për të miturin. Kërkesa e shkruar, me datë, krijon edhe provën për hapat e mëtejshëm.
- Kallëzim penal në Prokurori për shkeljen e ndalimit të publikimit të të dhënave personale të të miturit, që pika 7 e nenit 21 të Kodit të Drejtësisë Penale për të Mitur e kualifikon vetë si vepër penale, si dhe për shpërdorim detyre ndaj zyrtarit që transferoi të dhënat pa bazë ligjore.
- Padi civile për dëm jopasuror ndaj autorit të publikimit dhe, sipas rastit, ndaj shtetit, për cenimin e nderit, të jetës private dhe të prezumimit të pafajësisë. Për personat që rezultojnë të padënuar, dëshmia e penalitetit është prova e parë dhe më e fortë.
- Ankesë te Avokati i Popullit, i cili po monitoron që nga 13 tetori trajtimin e të ndaluarve dhe të miturve gjatë protestave.
Për të miturin, prindi vepron në emër të tij dhe nuk ka nevojë të presë përfundimin e procedimit penal ndaj të miturit për të ushtruar këto të drejta.
Ligji vlen në të dy drejtimet
Kush ka hedhur molotov ose ka dëmtuar pronë duhet të përgjigjet para gjykatës, me provat që policia dhe prokuroria do të paraqesin aty. Asnjë dispozitë e cituar më sipër nuk e pengon këtë. Ajo që ligji ndalon është zëvendësimi i procesit me një listë: etiketimi publik i personave të identifikueshëm si kriminelë nga një zyrtar që nuk është as hetues, as prokuror, as gjyqtar, dhe aq më pak kur njëri prej tyre është 17 vjeç.
Përgjigjen për ligjshmërinë e këtij publikimi duhet ta japin Komisioneri dhe organet e drejtësisë. Deri atëherë, çdo person i përfshirë ka interes të veprojë shpejt, sepse përmbajtja e ripublikuar në rrjet përhapet çdo orë. Zyra ofron asistencë për personat e përfshirë në listë dhe për familjet e të miturve, nga ankesa te Komisioneri deri te përfaqësimi në gjykatë. Na kontaktoni.
